GECHIEDENIS VAN NORMANDIË

 

In de paleolithische periode, dat wil zeggen in de eerste tijd van de prehistorie, wandelt de mens al door de wouden van Normandië en lest zijn dorst in de riviertjes. Daarvan getuigen de schuilplaatsen onder de neolithische rotsen (ongeveer vijfduizend jaar geleden). De bewoners van de streek temmen de geiten en de hoefdieren en beginnen bovenal met de "oprichting" van enorme stenen die men de geplante stenen gaat noemen, Gargantuesk Grind – nog steeds zo mysterieus dat men in het algemeen denkt dat het om beeldhouwwerken gaat.
In het bronzen tijdperk worden de bewoners van het land specialisten in de fusie van koper en tin.
De geschiedenis wordt Gallisch, na die van de Kelten die uit Centraal Europa waren gekomen. De Galliërs vormen stammen: de Véliocasses in de Vexin, de Lexiviens in Lisieux, de Eburivices in Evreux etc..
Als goede landbouwers en soldaten zijn de Galliërs van nature ongedisciplineerd en turbulent en hun gebrek aan samenwerking zal ervoor zorgen dat de legionairs van Caesar snel meester zullen worden van de regio.
Onze liefhebbers van gerstenat en fijne vleeswaren (toen al beroemd) laten zich civiliseren door de Romeinen en dat voor minstens vier eeuwen: het is over met de oude Gallische weggetjes die volgen de grillen van de fantasie liepen, de wegen zijn ontworpen in een rechte lijn en verhard met een bomenrij langs de kant: tempels en thermen worden gebouwd, de Romeinse organisatie vindt plaats en de Galliërs veranderen en passen zich zelfs aan het Latijn aan.
Dan komt het grote gewoel van de indringers: de Franken, de Saksen, de Alanen en heel wat anderen zullen op hun beurt het Romeinse Gallië binnenvallen.


De beroemde drakkar van de Vikingen

Tot op een dag van het jaar 820, wanneer de boeren van de baai van de Seine een tiental vreemde schepen zien, Snekkar of Knorr volgens de mannen uit het Noorden, Drakkar vanwege het dier dat gebeeldhouwd is op de boeg of op de steven: in werkelijkheid een draak.
Deze enorme boten die zich met gemak bewegen, ofwel met roeiriemen ofwel met zeilen, bevatten soms tot vijftig man evenals dieren: de Noormannen namen hun vrouwen niet mee, die vonden zij ter plaatse! Onze vrolijke Vikingen die zworen bij Thor en bij Odin gaan aan het plunderen, verkrachten en moorden, en dat tot 911 wanneer het beroemde verdrag van Saint Clair aan de Epte wordt getekend tussen de Frankische koning Karel de Simpele en Rollon of Rolf, hoofd der Noormannen; het is waar dat de herhaaldelijke invallen in Parijs koning Karel aan het denken hadden gezet.


Willem de Veroveraar

Spoedig zal het uur komen van Willem de Veroveraar en op 14 oktober 1066 zal hij de slag bij Hastings winnen. De erfgenamen van Willem nemen de bucolische naam van Plantagenet aan en zullen voortaan regeren over Normandië en Engeland.
In 1189 verenigt Richard bijgenaamd Leeuwenhart de beide kronen. Gedurende zijn gehele leven zal hij strijd voeren met "Philips Augustus", koning van Frankrijk, die het mooie Normandië met begerige ogen bekijkt. Om het land te beschermen bouwt Richard het fort Château Gaillard op een rots die de Seine domineert – drie grote torens die omringd zijn door een brede in de rots uitgehouwen slotgracht.
De koningen van Frankrijk zullen hun oog blijvend laten vallen op de mooie provincie en proberen deze met alle middelen te annexeren, ofwel via de wapens, ofwel door diverse listen. In 1315 zal Lodewijk X de Kuiper een oorkonde laten opstellen voor de Normandiërs waarin hij hen een groot aantal beloften doet, onder andere door van het Hooggerechtshof van Rouaan een soevereine Rekenkamer en Gerechthof te maken. De Normandiërs zijn overtuigd dat zij gewonnen hebben maar in werkelijkheid is de laatste bladzijde omgeslagen. Het Normandië van de Vikingen bestaat niet meer, een nieuw tijdperk van rust en voorspoed breekt aan.

Maar de perioden van vrede duren nooit erg lang en Engelschen en Franschen voeren met opgewekt gemoed oorlog gedurende honderd jaren. Jeanne d'Arc verkreeg zo haar statuut als heilige, op 30 mei 1431 zal zij sterven op de brandstapel in Rouaan, op het plein van de Vieux Marché. Een heilige voor sommigen, een heks voor anderen: zij heeft naar het schijnt nieuwe moed gegeven aan de ongelukkige Franse koning "Karel VII" die op 10 november 1449 als overwinnar Rouaan binnentrekt.


Jeanne d'Arc op de brandstapel

Vanaf 1530 verspreidt de reformatie zich in Normandië. "Luther" en "Calvijn" vinden aanhangers. De burgeroorlog in naam van God spaart de provincie niet en zij zal in tweeën worden gedeeld, met daardoor twee parlementen, een protestants parlement in Caen, terwijl dat van Rouaan aan de zijde blijft van de ultrakatholieke aanhangers.
Zo vinden wij "Hendrik IV", het hoofddeksel krijgshaftig bevederd, tegenover de volgelingen van de Duc de Guise, die hij verslaat op 14 maart 1590 tijdens de beroemde slag van Evry.

In april 1608 vertrekken Champlain en Dupont-Gravé uit Honfleur met kolonisten, zij arriveren in juni in Tadoussac en voortaan spelen de Normandiërs een rol bij de bevolking van Nieuw Frankrijk door Québec te stichten.
Zestig jaar later is het Roger Cavelier de la Salle uit Rouaan die Ohio en de Mississipi ontdekt.


Samuel de Champlain en Roger Cavelier de la Salle

In 1685, ter gelegenheid van de herroeping van het edict van Nantes door de Zonnekoning, de veertiende met die naam, ontvluchtten vele protestanten Normandië om in ballingschap te gaan naar Nederland, Engeland en Pruisen (bijna 80.000), daarbij eveneens hun have en hun wetenschap meenemend.
In 1786 krijgt Lodewijk XVI, op bezoek in Normandië, een enthousiast onthaal in de gehele provincie, hetgeen deze zelfde Normandiërs niet zal weerhouden, drie jaar later in 1789, om naar Versailles te trekken om op zoek te gaan naar de koning.
In 1790, op de boerderij Beaumoncel te Camembert, vindt Marie Harel, op advies van een afvallige priester die uit de Brie komt, de beroemde camembert uit.
In 1793 gaat Charlotte Corday, komend uit Caen, naar de Rue des Cordeliers in Parijs. Het is juli, Marat neemt een bad…….en spoedig is het een bloedbad.

Napoleon Bonaparte laat Normandië hetzelfde lot ondergaan als de vier andere regio's, dat wil zeggen dat alle jonge mannen vanaf twintig jaar worden ingelijfd bij zijn grote leger, dat paarden en runderen worden gevorderd om voedsel te verstrekken aan de soldaten van de garde, zodat aan de provincie alle levenskracht wordt ontnomen.
De blokkade van 1811 die de Engelsen aan Frankrijk opleggen onthoudt de havens van Normandië van afzetmogelijkheden en verstikt de handel; de activiteiten vertragen en de provincie verpaupert.

Claude Monet, van oorsprong uit Le Havre, installeert zich in 1883 voorgoed in Giverny, waar hij zijn Waterlelies schildert; de boeren, die hem maar matig waarderen, verhuren hem hooischelven en gaan zelfs zover dat zij hem een tolgeld laten betalen om over hun velden te lopen. Georges Clemenceau, een grote vriend, koopt in 1908 een klein kasteel te Bernouville teneinde dichter bij Monet te kunnen zijn.
Jean François Millet, evenals Turner, Bonington, Daubigny, Corot, Jongkind en Boudin werden eveneens beïnvloed door de landschappen van Normandië.


Claude Monet, Marcel Proust en Guy de Maupassant

De literatuur blijft niet achter met Alphonse Allais, een humorist uit Honfleur.
Wat Marcel Proust betreft, hij brengt al zijn zomers in Cabourg door, van 1907 tot 1914 in het Grand Hôtel, dat als decor zal dienen voor zijn roman "In de schaduw van de bloeiende meisjes".
Guy de Maupassant, geboren te Fécamp, vind in zijn geboorteprovincie zijn voornaamste onderwerpen en personages, in het bijzonder voor "Boule de suif", verschenen in 1880.

In 1856 vindt Gustave Flaubert inspiratie in een nieuwtje dat voorgevallen is in het dorpje Ry (Yonville l'Abbaye) om zijn roman Madame Bovary te schrijven.
De componist Erik Satie wordt in 1866 in de rue de la Sirène te Honfleur geboren.

In juni 1944, na vier jaren bezetting door de nazi's, landen de geallieerde troepen in Normandië om Europa van het fascistische juk te bevrijden. De Normandiërs betalen een hoge tol voor deze hervonden vrijheid: steden in puin, landschappen verwoest door de US Air Force en de Royal Air Force (meer dan 3000 burgers van Le Havre werden opgeofferd aan de militaire strategie).


Utah Beach en het Memoriaal van Caen

Het Memoriaal te Caen is de vreedzame getuige van deze laatste oorlogszuchtige pagina van de geschiedenis van Normandië.
"Er is ongetwijfeld, in de opeenvolging van eeuwen, altijd iemand overgebleven in de normandische dorpen die langs de weg de bezetter heeft gezien die voorbij kwam naar gelang de grillen van de oorlog: roodharige Vikingen, getrouwen van Willem gehuld in maliën, engelse boogschutters met hun rode kazakken, gewapende mannen van Dunois, schildknapen van Philips Augustus, van Richard Leeuwenhart, hugenoten van Montgomery, getrouwen van Mayenne, Gascons van Hendrik IV, chouans van Frotté, Pruisen in 1870. Net als zij zullen de Duitsers van vandaag slechts het gehooide gras betreden en voorbijgaan. Na hen zullen er altijd Normandiërs zijn om het land opnieuw in te zaaien…".

Oorlogsdagboek van dr. Soubiran.

 

index